English             فارسی


 امروز:   پنج شنبه ۱۴ آذر ۱۳۹۸      ساعت :   22:00:46

چگونه تعهد سازمانی را پرورش دهیم؟ | اکسیر ذهن پویا

مدیریت منابع انسانی

چگونه تعهد سازمانی را پرورش دهیم؟
چهارشنبه 3 دی 1394

تعهد سازمانی

تعهد سازمانی

 

مقدمه

سومین نگرش از نگرش‌های شغلی، تعهد سازمانی است. تعهد سازمانی موضوعی اصلی در نوشته­های مدیریت است. که سازماندهی بر آن متّکی است و کارکنان بر اساس ملاک تعهد، ارزشیابی می­شوند. اغلب مدیران اعتقاد دارند که این تعهد، برای اثربخشی سازمانی ضرورتی تام دارد.یکی از مسئولیتهای هر نهاد اجتماعی، نیل به اهدافی است که علت وجودی آن نهاد را شکل می دهد . تحقق اهداف سازمانی در گرو همکاری و هماهنگی تمامی عواملی است که تعامل نظام مند آنها با یکدیگر به وجود سازمان معنا می بخشد. در این میان  نیروی انسانی در تمام  سطوح سازمان نقش برجسته تر از سایر عوامل دارد که باید به آن  به عنوان یک عامل ذی شعور و دارای نیازهای مادی ومعنوی، اهداف فردی، توقعات گروهی و سازمانی  بیش از سایر عوامل توجه شود.

تعریف تعهد سازمانی

تعهد از نظر لغوی عبارت از به‌کار گرفتن کاری، به‌عهده گرفتن، نگاه داشتن، عهد و پیمان بستن و در اصطلاح عبارت است از:

  • عمل متعهد شدن به یک مسئولیت یا یک باور
  • عمل ارجاع یا اشاره به یک موضوع
  • تقبل یا عهده­دار شدن انجام کاری در آینده
  • حالتی است که کارگر سازمان به‌­خصوص، هدف­هایش را معرف خود می­داند و آرزو می­کند که در عضویت آن سازمان بماند.
  • تعهد سازمانی عبارت از نگرش‌های مثبت یا منفی افراد نسبت به کل سازمان (نه شغل) است که در آن مشغول به کارند. در تعهد سازمانی شخص نسبت به سازمان احساس وفاداری قوی دارد و از طریق آن سازمان خود را مورد شناسایی قرار می دهد.
  • تعهد حالتی است در انسان که در آن فرد با اعمال خود و از طریق این اعمال اعتقاد می یابد که به فعالیت‌ها تداوم بخشد و مشارکت مؤثرخویش را در انجام آن‌ها حفظ کند .
  • تعهد نوعی وابستگی عاطفی و تعصب آمیز به ارزش‌ها و اهداف سازمان است، یعنی وابستگی به نقش فرد در رابطه با ارزش‌ها و اهداف و به سازمان فی نفسه جدای از ارزش ابزاری آن.

 

 مدل سه‌بخشی تعهد ­سازمانی

  1. تعهد عاطفی:

این بخش از تعهد سازمانی، به‌عنوان تعلّق خاطر به یک سازمان که از طریق قبول ارزش‌های سازمانی و نیز به‌وسیله تمایل به ماندگاری در سازمان مشخص می­گردد، تعریف می­شود.

  1. تعهد تکلیفی یا هنجاری:

تعهد تکلیفی، به‌عنوان یک وظیفه درک‌شده برای حمایت از سازمان و فعالیت­های آن تعریف می­شود و بیان‌گر احساس دِین و الزام به باقی ماندن در سازمان است؛ که افراد فکر می­کنند ادامه فعالیّت و حمایت از سازمان، دینی بر گردن آن­هاست.

  1. تعهد مستمر:

ناشی از درک افزایش یافتن هزینه­های از دست رفته در یک سازمان است. هزینه­های از دست رفته عبارت است از مخارج یک فعالیت یا پروژه که قابل بازیافت نباشند. بنابراین اگر کسی دارای تعهد مستمر باشد، نسبت به افزایش چنین هزینه­هایی حسّاس خواهد شد.

ارائه‌کنندگان این مدل، معتقدند که بهتر است تعهّد هنجاری، مستمر و عاطفی را به‌عنوان اجزای تشکیل‌دهنده تعهّد در نظر گرفت؛ تا انواع خاص آن. به‌دلیل اینکه اگر انواع خاصی از تعهد باشند، فرد عضو، الزام و احساس وظیفه اندکی نسبت به باقی ماندن در سازمان در خود احساس می‌کند.

ضرورت تعهد

  • عامل مهمی برای درک، فهم و پیش‌بینی رفتار سازمانی و پیش­بینی‌کننده خوبی برای تمایل به باقی ماندن در شغل آورده شده است.

 انواع تعهد

  1. تعهد نسبت به ارباب رجوع: یک مدیر یا کارمند موفق می­تواند تعهد در کار خود را از طریق خدمت کردن به ارباب رجوع و اهمیت قائل شدن برای او نشان دهد.
  2. تعهد نسبت به سازمان: مدیران یا کارکنان مؤثر به سازمان­شان افتخار کرده و این افتخار را در رفتار خودشان متجلی می­سازند. این مدیران یا کارکنان، تعهد خود را به‌گونه­های متفاوتی انجام می­دهند و می­کوشند تا با ایجاد فضای مناسب سازمانی، حمایت مدیران عالی و رعایت ارزش­های اساسی سازمان، به این مهم دست یابند.
  3. تعهد نسبت به خود: همواره مدیران یا کارکنان تصویر قوی و مثبتی به دیگران ارائه می‌دهند و تمامی موقعیت­ها، به‌عنوان یک نیروی مثبت عمل می­کنند؛ ولی این امر، نباید با خودخواهی یا خودمحوری اشتباه شود. تعهد، خود را با نشان دادن استقلال عمل، کسب مهارت­های لازم برای اعمال مدیریت و پذیرش انتقادهای سازنده مشخص کنند.
  4. تعهد نسبت به افراد و گروه کاری: مدیران یا کارکنان موفق به افراد گروه کاری نیز متعهدند و نسبت به آن­ها تعلق خاطر خاصی نشان می­دهند.
  5. تعهد نسبت به کار: مدیران یا کارکنان مؤثر، تلاش می­کنند، با حفظ تمرکز صحیح بر کار، اهل عمل بودن و روشن کردن اهمیت کار، به کارهایی که خود و دیگران انجام می­دهند، معنا و مفهوم ببخشند و با متمرکز نمودن توجّه کارکنان دیگر به کار و ارائه هدایت­های لازم آنان، از انجام موفقیت­آمیز امور اطمینان حاصل کنند.

وقتي كه سخن تعهد به ميان مي‌آيد چهار نوع آدم داريم:

  • آناني كه هدفي ندارند، بنابراين تعهدي هم ندارند.
  • آنان كه اعتماد به نفس ندارند، چون نمي‌دانند كه توان رسيدن به هدف خود را دارند، از قبول تعهد و مسئوليت بيم دارند.
  • آنان كه راه را تا آخر نمي‌روند.اين آدم‌ها هدفي را تعيين مي‌كنند و به سوي آن گام بر‌مي‌دارند، اما همين كه به مشكلات برخوردند جا مي‌زنند.
  • آنان كه سرسخت و مصمم هستند.اينها كساني هستند كه هدف‌ها را تعيين مي‌كنند، نسبت به آن وفادار و متعهد مي‌مانند و هر بهايي كه لازم باشد مي‌پردازند.

شما از كدام گروه هستيد؟ آيا به هدف‌هاي خود رسيده‌ايد؟ آيا به همه چيزهايي كه در توان خود مي‌بينيد رسيده‌ايد؟ اگر يكي از پاسخ‌هاي شما منفي باشد، ريشه مسئله در ميزان تعهد شماست.

 راهکارهایی برای پرورش تعهد

  • تعهد زمينه‌ساز اعتماد به نفس و ايجاد تفكر مثبت است.

در خود، تعهد و الزام مثبت ( درباره يادگيري، كار، خانواده، دوستان، طبيعت، چيزهاي باارزش ) ايجاد كنيد. به خود و ديگران ارج بنهيد و در آرزوي موفقيت باشيد. با شوق و اشتياق زندگي كنيد و كارهايتان را انجام دهيد.

  • فكر خود را روي چيزهاي مهم متمركز كنيد.

براي چيزهايي كه به آنها فكر مي‌كنيد و كارهايي كه انجام مي‌دهيد، هدف و اولويت تعيين كنيد. از قبل، تمامي فعاليت‌هاي خود را در ذهن تصور و مرور كنيد و، براي مقابله با مسائل، راهكار داشته باشيد. يادبگيريد كه چگونه به خود آرامش بدهيد و از موفقيت‌ها لذت ببريد.

  • يادگيري و تغيير را غنيمت بشماريد.

چيزهاي نو را امتحان كنيد و گزينه‌ها و انتخاب‌هاي مختلف را در نظر بگيريد.

  • با افراد جديد آشنا شويد.

هر چيزي را كه نمي‌دانيد بپرسيد. مواظب سلامت جسماني و روحي خود باشيد و مثبت بيانديشيد.

  • تعهد خود را بسنجيد

گاهي فكر مي‌كنيم نسبت به چيزي يا امري متعهد هستيم، اما عمل ما نشان مي‌دهد كه نيستيم. ببينيد كه وقت خود را چگونه مي‌گذرانيد و پول خود را در كجا خرج مي‌كنيد. ببينيد كه چقدر صرف كار، كمك به ديگران، زندگي با خانواده، ورزش و تفريح و مانند آن مي‌كنيد. حساب كنيد كه براي مخارج زندگي، تفريح و سرگرمي، رشد و پرورش شخصي و انفاق چقدر پول خرج كرده‌ايد. همه اينها معيار تعهد شما هستند.

  • همان كاري را بكنيد كه اديسون كرد.

نقشه‌هاي خود را به همه اعلام كنيد، تا نسبت به تعقيب و اجراي آن تعهد بيشتري احساس كنيد.

مهمترین نتایج تعهد کارکنان که برروی عملکرد سازمان:

  • افزایش خلاقیت ونوآوری کارکنان
  • افزایش ماندگاری کارکنان در سازمان
  • احساس تعلق ووابستگی کارکنان به سازمان
  • عملکرد شغلی مطلوبتر کارکنان
  • کاهش خروج کارکنان از سازمان
  • رفتار اجتماعی فعال
  • عدم غیبت از کار
  • نوع دوستی وکمک به همکاران وکاهش استرس شغلی
  • موفقیت های مالی سازمان
  • افزایش اثربخشی وبهره وری سازمان

 

نتیجه گیری

امروزه  اندیشمندان سازمان ومدیریت بیان می کنند که مهمترین وارزشمندترین سرمایه سازمان سرمایه انسانی آن است وتوجه به این سرمایه گرانبها بر روند شکست یا کامیابی سازمان تأثیرمستقیم دارد لذا تلاش برای توسعه تعهد درکارکنان امرمهمی است که مدیران باید به آن توجه داشته باشند. افراد متعهدتر با ارزشها واهداف سازمان پایبندترند وفعالانه تر در سازمان نقش آفرینی خواهند کرد وکمتر به ترک سازمان ویافتن فرصتهای شغلی جدید اقدام می کنند همانطور که اشاره شد مفهوم تعهد سازمانی برنگرش مثبتی دلالت داردکه از احساس وفاداری کارکنان به سازمان حاصل می شود و با مشارکت افراد در تصمیمات سازمانی توجه به افراد سازمان وموفقیت ورفاه آنان تجلی می یابد.

منابع فارسی:

 استرون،حسین .(۱۳۷۷). تعهدسازمانی . مدیریت درآموزش وپرورش . دوره پنجم،شماره مسلسل ۱۷٫

 اسماعیلی ،کوروش.(۱۳۸۰)«تعهدسازمانی».تدبیر،شماره ۱۱۲٫

دولت آبادی فراهانی،رضا.(۱۳۸۷)”بررسي تعهد سازماني در سازمانهاي دولتي و تاثير آن بر عملكرد شاغلين” پايان نامه كارشناسي ارشد دانشگاه شهيد بهشتي، دانشكده علوم اداري.

رضاییان،علی .(۱۳۹۱). مدیریت رفتارسازمان . تهران : انتشارات دانشكده مدیریت دانشگاه تهران.

صادقی فر، جعفر.(۱۳۸۶) ارزش­فردی و تعهد سازمانی، شیراز، نوید شیراز.

نویسنده: دکتر محبوبه امیدی نژاد

برچسب ها

دیدگاه ها